همایش بین‌ المللی علم اطلاعات جغرافیایی

صفحه اصلی / دومین همایش بین‌ المللی علم اطلاعات جغرافیایی: بنیادها و کاربردهای بین رشته ای و ششمین بزرگداشت روز جهانی GIS و هفته آگاهی جغرافیایی

بررسی اثرات تغییرات کاربری اراضی بر فرسایش حوضه آبریز سقز چای بعد از احداث سد شهید کاظمی (با استفاده از مدل ARC SWAT ،سالهای 2000 تا 2016)

نویسندگان :

فاطمه رحمتی¹ کاظم طاهری نژاد²

1- دانشگاه تبریز 2- دانشگاه شهید بهشتی

کلمات کلیدی :

فرسایش، تغییرات کاربری، حوضه آبریز سقز چای، مدل Arc SWAT، NDVI

چکیده :

نوع و شدت فرسایش خاک در هر منطقه ای به عواملی از قبیل شرایط اقلیمی، پستی وبلندی، نوع خاک و کاربری اراضی بستگی دارد. تغییرات کاربری اراضی باعث افزایش تولید رسوب و تغییر در منابع آبی می شود.حوضه آبریز سقز که به سد شهید کاظمی می ریزد. تغییرات زیادی رو بعد از نیم قرن متحمل شده است. بنابراین بررسی تغییرات-کاربری اراضی و تأثیر آن بر فرسایش هدف این تحقیق قرارگرفته بود. در این پژوهش از داده‌های هیدرومتری، رسوب، خاک، تصاویر ماهواره‌ای بعد از احداث سد، نقشه‌های توپوگرافی و زمین‌شناسی استفاده شد. بعد از پیش‌پردازش تصاویر ماهواره‌ای در نرم‌افزار ENVI نقشه‌های کاربری اراضی و NDVI تهیه وسپس داده‌ها وارد محیط Arc GIS گردید و نقشه‌های لازم تهیه شد. در مرحله بعد داده‌های خاک و رسوب و نقشه‌های رستری وارد SWAT شد و داده‌های لازم برای شبیه‌سازی به دست آمد و پس از شبیه‌سازی با SWAT CUP نتایج صحت سنجی و واسنجی رسوب ضریب راندمان نش– ساتکلیف 64/0 و مقادیر این ضرایب به ترتیب 76/0 و 68/0 است. نتایج نشان می دهد که مدل SWAT برای حوضه به خوبی پاسخگو است. زمین‌های کشاورزی همراه با مراتع متراکم به ترتیب 134/2 و 194/17درصد کاهش و زمین‌های بایر و مناطق مسکونی به ترتیب 46/16 و 072/2 درصد افزایش یافته اند.